Biblioteka Rys historyczny | Historia biblioteki |
|
|
Po drugiej wojnie światowej przystąpiono w Polsce do reaktywowania i organizowania działalności placówek kulturalnych, w tym bibliotek pedagogicznych. Szczególnie trudne było tworzenie tych ostatnich na tak zwanych „ziemiach odzyskanych”, gdzie nie można było oprzeć początków działalności nawet na resztkach dawnych zbiorów. W dwustutysięcznym księgozbiorze poniemieckiej Biblioteki Miejskiej w Szczecinie, odnaleziono tylko jedną książkę w języku polskim. 1 marca 1946 roku, utworzono dwuosobowy referat bibliotek przy Kuratorium Okręgu Szkolnego, na którego czele stanął Jan Karakulski. Na mocy dekretu Krajowej Rady Narodowej o bibliotekach i opiece nad zbiorami bibliotecznymi, z 17 kwietnia 1946 roku, Kuratorium Okręgu Szkolnego zorganizowało, Centralną Bibliotekę Pedagogiczną w Szczecinie. Za początek jej działalności uznaje się datę 1 czerwca 1946 roku, kiedy to w księdze inwentarzowej opisano pierwszą książkę – „Psychologię wychowawczą wieku dziecięcego” Stefana Szumana. W okresie tym, księgozbiory nauczycielskie, powstawały także przy inspektoratach szkolnych. Początkowo CBP w Szczecinie działała jako komórka w strukturach kuratorium i mieściła się w jego budynku położonym przy Alei Piastów 17 (dzisiejszy gmach Politechniki Szczecińskiej). Nadzór nad nią, sprawował kierownik Referatu Bibliotek Kuratorium Okręgu Szkolnego, a obowiązki bibliotekarza pełnił referent Wydziału Ogólnego. Księgozbiór umieszczono w niewielkim pomieszczeniu zajmowanym wraz z Działem Ogólnym Kuratorium. W roku 1947, zbiory przeniesiono do sali większej, ale nie ogrzewanej, udostępnianej na często organizowane zebrania i narady. W tym też roku, rozpoczęto tworzenie katalogu alfabetycznego, a w grudniu, zatrudniono pierwszego kierownika i jednocześnie pracownika bibliotekarza. 1 stycznia 1949 roku, biblioteka wraz z kuratorium, przeniesiona została do budynku przy ulicy Janosika, gdzie umieszczoną ją w pomieszczeniu znajdującym się na parterze gmachu. Zarządzenie Ministra Oświaty z 21 maja 1951 roku, oprócz określenia zadań bibliotek przeznaczonych dla nauczycieli, ujednoliciło ich nazwę mianując je Pedagogicznymi Bibliotekami Wojewódzkimi. W tym samym roku, na podstawie zarządzenia Ministerstwa Oświaty z 13 lutego, PBW w Szczecinie rozpoczęła organizację Pedagogicznych Bibliotek Powiatowych. Placówki powstały w Kamieniu Pomorskim (1951), Nowogardzie (1952), Pyrzycach (1953), Choszcznie (1954), Myśliborzu (1954), Świnoujściu (1954). W 1954 roku, Pedagogiczną Bibliotekę Wojewódzką, przeniesiono do budynku Banku Rolnego, mieszczącego się przy ulicy Obrońców Stalingradu 11 gdzie umieszczono ją na trzecim piętrze. W 1955 powstały Pedagogiczne Biblioteki Powiatowe w Gryfinie i Goleniowie. W 1956 roku, PBW przejęła księgozbiór Zarządu Okręgowego Związku Nauczycielstwa Polskiego (1340 woluminów) oraz Wojewódzkiego Ośrodka Doskonalenia Kadr Oświatowych (911 woluminów). W tym też roku, powstała biblioteka pedagogiczna w Policach. W 1957 roku, PBP przejęły zbiory zarządów oddziałów powiatowych Związku Nauczycielstwa Polskiego. W roku tym utworzono bibliotekę pedagogiczną w Dębnie, a w roku następnym w Łobzie. W 1958 roku część księgozbioru przeniesiono do pokoju zajmowanego dotychczas przez Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Kadr Oświatowych. W roku następnym, bibliotece udostępniono pomieszczenia na drugim piętrze budynku, w których urządzono magazyny i wypożyczalnię. W 1959 roku, zatwierdzono nową strukturę organizacyjną PBW, w której wyróżniono sześć działów (administracyjno-finansowy, gromadzenia i opracowania, wypożyczalnię, czytelnię, opieki nad PBP, bibliograficzno-informacyjny). Zrezygnowano też z obsługi czytelników przez wszystkich pracowników i wyznaczono do tego celu stałą obsadę wypożyczalni. W 1959 założono bibliotekę pedagogiczną w Gryficach. W tym samym roku, powiatowe biblioteki pedagogiczne przestały być filiami PBW i przekazano je inspektoratom oświaty. W roku 1960, utworzono Powiatową Bibliotekę Pedagogiczną w Stargardzie Szczecińskim. W tym samym i następnym roku, zorganizowano dział opieki nad Powiatowymi Bibliotekami Pedagogicznymi i dział bibliograficzno-informacyjny (wcześniej nie było odpowiednio wykwalifikowanych pracowników). W 1961 roku, zakończono prowadzenie katalogów klamrowych, a w roku następnym zapoczątkowano prowadzenie katalogu alfabetycznego na kartach formatu międzynarodowego. W 1965 roku, opracowano nową, bardziej rozbudowaną strukturę katalogu rzeczowego. Od 1966 roku, biblioteka rozpoczęła gromadzenie zbiorów audiowizualnych. W 1967 roku, zlikwidowano dział administracyjno-gospodarczy i zatrudniono pracownika, zajmującego się całokształtem zadań należących do tej komórki. Księgowy pracował na ryczałt. W tym samym roku, w związku z wystarczająco dużą ilością pracowników, z działu gromadzenia i opracowania utworzono dział gromadzenia i inwentaryzacji zbiorów, oraz dział opracowania zbiorów. Powstał także, dział instrukcyjno-metodyczny. W tym samym roku, założono katalog topograficzny. W lutym 1968 roku, po przeprowadzeniu przez Zakład Budownictwa Przemysłowego Politechniki Szczecińskiej kolejnej ekspertyzy wytrzymałości stropów, Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury wydał nakaz odciążenia ich do końca roku. Część książek (ok. 8 tysięcy tomów), przeniesiono do piwnic Domu Młodego Nauczyciela. Kolejna ekspertyza ZBOPS, stwierdziła brak poprawy stanu technicznego stropów, w związku z czym, nakazano tymczasowe przeniesienie księgozbioru i wzmocnienie stropów. Dyrekcja Banku Rolnego, nie zgodziła się na takie rozwiązanie, i 1 września 1969 roku działalność biblioteki w budynku przy Obrońców Stalingradu została zawieszona. Jednocześnie, w tym samym dniu, otworzona została filia PBW – tzw. „Czytelnia Nauczycielska", mieszcząca się w Wojewódzkim Ośrodku Metodycznym (późniejszym Instytucie Kształcenia Nauczycieli i Badań Oświatowych, obecnie CDiDN), przy Alei Wyzwolenia 105. Dla odróżnienia, dotychczas działającą czytelnię zaczęto nazywać „główną”. W grudniu 1969 roku, Kuratorium Okręgu Szkolnego, przydzieliło tymczasowo bibliotece, pomieszczenia mieszczące się w budynku zajmowanym przez II Liceum Ogólnokształcące, mieszczącym się między ulicami Henryka Pobożnego i Jarowita. Na początku 1970 roku, przeniesiono tam, liczący około pięćdziesięciu tysięcy woluminów księgozbiór, i umieszczono w nie mających ze sobą bezpośredniego połączenia pomieszczeniach znajdujących się w różnych częściach gmachu. 16 marca tego samego roku, przy ulicy Obrońców Stalingradu wznowiła działalność czytelnia. 26 października 1970 roku, dyrektorzy PBW i II Liceum Ogólnokształcącego imienia Mieszka I w Szczecinie, podpisali protokół, na podstawie którego biblioteka otrzymała od szkoły pomieszczenia znajdujące się w lewym skrzydle budynku, z osobnym wejściem od ulicy Jarowita 3. Dodatkowy magazyn mieścił się w piwnicach prawego skrzydła budynku. Czytelnię zorganizowano na drugim piętrze nowo uzyskanego gmachu. Na mocy zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania, z dnia 2 lipca 1973 roku, biblioteka została podporządkowana Instytutowi Kształcenia Nauczycieli i Badań Oświatowych w Szczecinie (w zakresie merytorycznym natomiast bezpośredni nadzór sprawował Kurator Okręgu Szkolnego). Na mocy uchwały Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, z dnia 19 września 1973 roku, PBW przejęła księgozbiór Punktu Konsultacyjnego Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Szczecinie, który znajdował się w prawym skrzydle budynku szkoły, przy ulicy Jarowita 2. W tym też roku, PBW rozpoczęła udostępnianie książek, o tematyce muzycznej i nut w wypożyczalni znajdującej się w Państwowej Szkole Muzycznej przy ulicy Staromłyńskiej 13. W 1975 roku, wraz z reformą administracyjną, od 1 września Powiatowe Biblioteki Pedagogiczne stały się filiami PBW. W 1976 roku, w Chojnie utworzono jedenastą filię Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej. 3 czerwca 1976 roku, w trakcie obchodów trzydziestolecia istnienia biblioteki, decyzją Kuratora Oświaty i Wychowania (z 18 maja tego roku), nadano jej imię Heleny Radlińskiej. Ministerstwo Oświaty wyróżniono placówkę medalem pamiątkowym wydanym z okazji dwustulecia powstania KEN. W tym też roku, biblioteka otrzymała jako magazyn, cztery sale lekcyjne i korytarz w szkole podstawowej przy ulicy Potulickiej. W następnym roku, zgromadzone w nim zbiory, przeniesiono do piwnic przedszkola znajdującego się przy ulicy Xawerego Dunikowskiego 44. Na podstawie protokołu podpisanego 15 stycznia 1981 roku, biblioteka przekazała zbiory z wypożyczalni muzycznej (6 591 woluminów) Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu - Filii w Szczecinie. 14 maja 1986 roku, w trakcie obchodów czterdziestolecia, odsłonięto w budynku PBW przy ulicy Jarowita 3 tablicę upamiętniającą patronkę, a Wojewódzka Rada Narodowa udekorowała placówkę Medalem "Gryfa Pomorskiego". W 1987 roku, biblioteka otrzymała piwnice przedszkola przy ulicy Jodłowej 11, do których przeniesiono księgozbiór z zawilgoconych pomieszczeń przy ulicy Dunikowskiego, oraz mniej popularne książki z magazynu głównego. W latach osiemdziesiątych pracownicy biblioteki prowadzili także punkt biblioteczny działający przy Komendzie Hufca ZHP usytuowanej przy ulicy Ogińskiego. Na mocy zarządzenia dyrektora PBW, z 31 sierpnia 1990 roku, powołano Dział Zbiorów Specjalnych, w którym znalazły się materiały kupione od Filmoteki Okręgowej OiRF. W 1990 roku, biblioteka uzyskała 50 metrów kwadratowych w budynku przy Jarowita 2, które przeznaczono na magazyn filmów oświatowych. W roku następnym, uzyskano w tym budynku trzy kolejne pomieszczenia, które przeznaczono na siedzibę Muzeum Oświaty. Z powodu braku eksponatów pomieszczenia te wydzierżawiono. Pod koniec 1992 roku, pomieszczenia te zostały odebrane bibliotece. W celu uzyskania powierzchni pod gabinet metodyczny i muzeum, część księgozbioru zmagazynowana w pomieszczeniach przy Jarowita 2, została przeniesiona do pomieszczeń przy ulicy Jodłowej. Na mocy decyzji Kuratora Oświaty w Szczecinie biblioteka rozpoczęła 1 września 1992 roku, organizowanie różnych form doskonalenia dla nauczycieli bibliotekarzy. Na podstawie zarządzenia Kuratorium Oświaty w Szczecinie, PBW przeobrażona została w Centrum Informacji Edukacyjnej, w którego skład weszły: Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Szczecinie, filie PBW, Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli Bibliotekarzy, Filmoteka Oświatowa i Muzeum Oświaty Szczecińskiej. W 1995 roku zaczęto korzystać w pracy z pomocy komputerów. W tym też roku placówkę uhonorowano Medalem Pięćdziesięciolecia Szczecina. 1 lutego 1997 roku, Kurator Oświaty zadecydował, o zmianie nazwy CIE na PBW, oraz wcieleniu jej do Centrum Doradztwa i Doskonalenia Nauczycieli w Szczecinie. 1 sierpnia tego samego roku, zlikwidowano Czytelnię Nauczycielską działającą przy Alei Wyzwolenia 105. Zgromadzone w niej zbiory przeniesiono w większości do magazynów położonych przy ulicy Jodłowej. 31 marca 1999 roku, instytucja ponownie uzyskała samodzielność (zlikwidowano dział opieki nad PBP), stając się Pedagogiczną Biblioteką Województwa Zachodniopomorskiego imienia Heleny Radlińskiej w Szczecinie. Na mocy uchwały Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z 29 marca 2004 roku, PBWZ została ponownie, 1 lipca tego roku, włączona do CDiDN w Szczecinie jako Wojewódzka Biblioteka Pedagogiczna i wraz z nim otrzymała 10 grudnia 2004 roku akredytację Kuratorium Oświaty w Szczecinie. Do końca stycznia 2005 roku, zbiory zgromadzone w magazynach położonych przy ulicy Jodłowej przeniesione zostały w większości do piwnic budynku CDiDN położonego przy ulicy Jagiellońskiej 79. W tym samym roku, część magazynów przy ulicy Jarowita 2 przekazano oficynie wydawniczej CDiDN, a na parterze urządzono redakcję "Refleksji" pozostawiając jedno pomieszczenie muzeum oświatowemu. Filmy utrwalone na taśmach 16 milimetrowych przekazano Pałacowi Młodzieży w Szczecinie, a filmy oświatowe zapisane na kasetach video przeniesiono do wypożyczalni, która rozpoczęła ich udostępnianie. W 2005 roku udostępniono czytelnikom katalog elektroniczny. 31 stycznia 2006 r. CDiDN uzyskał certyfikat jakości ISO 9001:2001. 6 lutego tego samego roku Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego zatwierdził nowy statut CDiDN w Szczecinie. Na jego podstawie WBP tworzą: dział informacyjno-instruktażowy (zespół ds. wojewódzkich systemów informacji oświatowych, zespół instruktażowo-metodyczny, muzeum oświatowe), dział udostępniania zbiorów (czytelnia, wypożyczalnia, centrum multimedialne), dział gromadzenia, opracowania i selekcji zbiorów. Piętnaście filii biblioteki (w Chojnie, Choszcznie, Dębnie, Goleniowie, Gryficach, Gryfinie, Kamieniu Pomorskim, Łobzie, Myśliborzu, Nowogardzie, Policach, Pyrzycach, Stargardzie Szczecińskim, Świnoujściu, Wałczu) stało się filiami CDiDN w Szczecinie. Obecnie trwają prace nad komputerowym skatalogowaniem zbiorów wszystkich filii. Od 2007 roku czytelnicy mogą korzystać z elektronicznego katalogu zbiorów dostępnego na stronie internetowej ZCDN-u. We wszystkich placówkach działa poczta elektroniczna, dająca możliwość zamawiania, rezerwacji i prolongaty terminu wypożyczenia materiałów bibliotecznych. |
